Het smeren van je ketting is een van de belangrijkste onderhoudstaken voor je racefiets: een goed gesmeerde ketting slijt minder, schakelt soepeler en trapt efficiënter. Hieronder lees je hoe vaak je smeert, welk smeermiddel bij jou past en hoe je het stap voor stap doet.
Hoe vaak smeer je je ketting?
Bij droog weer en goed wegdek volstaat elke 200 tot 300 km. Na een rit in de regen smeer je direct opnieuw, want water spoelt het smeermiddel weg. Rij je met wax, dan gelden andere intervallen (zie verderop). Als vuistregel voor olie: licht schoonmaken en smeren na elke twee tot drie ritten.
Hoe weet je of het nodig is?
Tijd om te smeren is het als je racefiets ketting piept of kraakt, minder soepel schakelt, droog of roestig oogt, of een zwarte aanslag heeft: oud smeermiddel vermengd met vuil. Is de ketting stil, loopt hij soepel en zit er nog een lichte, schone oliefilm op, dan kun je nog even wachten.
Ketting smeren in zes stappen
- Zet je fiets stabiel neer, in een standaard of tegen een muur, zodat je achteruit kunt trappen. Leg de ketting op een middelste tandwiel achter.
- Maak de ketting schoon. Veeg vuil en oud smeermiddel weg met een doek. Is hij erg vies, gebruik dan een ontvetter en een borsteltje, en spoel na met water.
- Laat de ketting goed drogen. Smeermiddel hecht slecht aan een natte ketting.
- Breng één druppel per schakel aan, op de binnenkant van de ketting, waar die op de tandwielen rust. Trap langzaam achteruit en begin bij het kettingslot of een opvallende schakel, zodat je weet wanneer je rond bent.
- Trap twintig tot dertig keer achteruit en schakel daarna door alle versnellingen, zodat het smeermiddel tussen de rolletjes komt.
- Laat het intrekken en veeg af. Wacht ongeveer een kwartier, of langer als dat op de verpakking staat, en veeg dan de buitenkant van de ketting af met een schone doek. Het smeermiddel hoort binnenin de ketting te zitten, niet erbuiten.
Welke kettingolie: nat, droog of wax?
Er is geen beste smeermiddel voor iedereen. Het hangt af van het weer waarin je fietst en hoeveel onderhoud je wilt doen.
| Smeermiddel | Geschikt voor | Voordeel | Nadeel |
|---|---|---|---|
| Natte olie | Regen, winter, lange ritten | Blijft lang zitten, ook als het nat is | Trekt vuil aan, dus vaker schoonmaken |
| Droge olie | Droog zomerweer | Trekt minder vuil aan | Spoelt snel weg, vaker opnieuw smeren |
| Druppelwax | Droog weer, fietsers die een schone ketting willen | Erg schoon, geen zwarte aanslag | Werkt alleen op een volledig ontvette ketting; opnieuw na ongeveer 200 tot 400 km |
| Hete wax (onderdompelen) | Fietsers die veel kilometers maken | Schoonst, ketting slijt het minst | Veel werk; opnieuw na ongeveer 300 tot 500 km |
Wax heeft een groot voordeel: uit tests blijkt dat een goed gewaxte ketting veel langer meegaat, soms twee keer zo lang of meer dan met olie. Daar staat tegenover dat je de ketting eerst volledig moet ontvetten, en dat je niet zomaar kunt wisselen tussen olie en wax. Voor de meeste fietsers is olie de makkelijkste start.
Een nieuwe ketting: fabrieksvet laten zitten?
Een nieuwe ketting zit vol met vet uit de fabriek. Rij je met olie, laat dat vet dan zitten: het is een goed smeermiddel en zit precies waar het hoort, tussen de rolletjes. Veeg alleen de buitenkant af en begin pas met smeren als de ketting droog aanvoelt of geluid maakt. Ga je waxen, dan moet het fabrieksvet er juist volledig af, anders hecht de wax niet.
Pas op met je remmen
Olie op een remschijf of velg is gevaarlijk: je remt dan nauwelijks meer. Spuit dus nooit smeermiddel in de buurt van je remmen en houd bij schijfremmen een doek achter de ketting. Is er toch olie op een remschijf gekomen, maak de schijf dan schoon met isopropylalcohol. Remblokjes die olie hebben opgenomen, kun je meestal het beste vervangen.
Veelgemaakte fouten
- Te veel olie: trekt juist stof en vuil aan, dat samen een slijtpasta vormt.
- Smeren zonder schoonmaken: oude olie en vuil stapelen zich op en slijten je ketting en tandwielen.
- De buitenkant niet afvegen: olie aan de buitenkant doet niets, behalve vuil verzamelen.
- Direct gaan fietsen: geef het smeermiddel tijd om in te trekken.
- WD-40 als smeermiddel: de gewone WD-40 is een waterverdringer en ontvetter, geen kettingsmeermiddel.
Smeer je een mountainbike-ketting anders?
De methode is precies hetzelfde. Omdat je op een mountainbike vaker door modder en water rijdt, smeer je vaker en wordt natte olie vaker gebruikt. Maak de ketting na een modderige rit altijd eerst schoon.
Veelgestelde vragen
Hoe lang gaat een goed onderhouden ketting mee?
Met olie meestal 3.000 tot 5.000 km; slecht onderhoud kan dit zomaar halveren, goed waxen kan het flink verlengen. Controleer de slijtage regelmatig, want een versleten ketting slijt ook je tandwielen.
Smeer je de binnenkant of de buitenkant?
De binnenkant, waar de ketting op de tandwielen rust. Daarna veeg je de buitenkant schoon.
Olie of wax?
Wax is schoner en je ketting gaat langer mee, maar het vraagt om een volledig schone ketting en meer werk. Olie is makkelijker en een prima start.
