Met klikpedalen zit je schoen vast aan je pedaal, net als een skischoen in een binding. Voor veel beginnende wielrenners is dat spannend: wat als je niet op tijd loskomt? In dit artikel lees je welk systeem bij je past, hoe je de plaatjes monteert en hoe je zonder valpartijen leert in- en uitklikken.
Waarom klikpedalen?
Je voet staat bij elke pedaalslag op precies dezelfde plek, en schiet niet van het pedaal af bij een hobbel of een sprint. Dat geeft een stabielere, efficiëntere trapbeweging en minder vermoeide voeten op lange ritten, zeker in combinatie met de stijve zool van een fietsschoen. Daarnaast zijn klikpedalen lichter dan de meeste gewone pedalen. De nadelen: je hebt speciale schoenen nodig, en je moet even wennen aan het in- en uitklikken.
SPD of SPD-SL: welk systeem past bij jou?
Er zijn twee grote families. Het verschil zie je meteen aan de onderkant van de schoen.
| SPD (2 boutgaten) | SPD-SL, Look Kéo (3 boutgaten) | |
|---|---|---|
| Plaatje | Klein, metaal, verzonken in de zool | Groot, kunststof, steekt uit |
| Lopen | Normaal, met profielzool | Lastig en glad, je loopt op het plaatje |
| Inklikken | Pedaal heeft vaak twee kanten, dus makkelijk | Eén kant, je moet het pedaal even goed draaien |
| Steun onder je voet | Kleiner contactvlak | Groot contactvlak, stabieler bij hard trappen |
| Ideaal voor | Toeren, gravel, mountainbike, fietsers die vaak stoppen | Sportief racefietsen en lange ritten met weinig stops |
Rij je vooral sportieve ritten op de racefiets, dan is SPD-SL of Look Kéo de gangbare keuze. Stop je vaak, wil je kunnen lopen bij een koffiestop, of rij je ook gravel, dan is SPD prettiger. Beide zijn prima voor beginners. Let op: Shimano SPD-SL en Look Kéo gebruiken allebei drie boutgaten, maar hun plaatjes passen niet op elkaars pedalen. Koop plaatjes altijd van hetzelfde merk en systeem als je pedalen.
Passen de plaatjes op je schoenen?
Racefietsschoenen hebben meestal drie boutgaten in een driehoek, voor SPD-SL en Look Kéo. Mountainbike- en gravelschoenen hebben twee boutgaten voor SPD. Sommige racefietsschoenen hebben beide, maar zonder profielzool loop je er nog steeds lastig op. Kies dus eerst je systeem, en daarna de schoenen. Meer over schoenen lees je in het artikel over wielrenschoenen en trapsystemen.
Speling: hoeveel ruimte heeft je voet?
De meeste plaatjes laten je voet een paar graden naar links en rechts draaien voordat je losklikt. Die speling heet float en is prettig voor je knieën. De kleur van het plaatje vertelt hoeveel speling je hebt:
- Shimano SPD-SL: geel 6°, blauw 2°, rood 0° (vast).
- Look Kéo: rood 9°, grijs 4,5°, zwart 0° (vast).
- Shimano SPD: het standaard plaatje SH51 heeft 4° speling en klikt alleen los als je je hiel naar buiten draait. Het multi-release plaatje SH56 klikt ook los in andere richtingen. Dat is makkelijker voor beginners, maar je kunt er bij een harde trap ook per ongeluk mee losschieten.
Voor beginners is een plaatje met redelijk veel speling de beste start: geel bij Shimano, grijs of rood bij Look. Heb je knieklachten, kies dan eerder voor meer speling dan minder.
Pedalen monteren
Op elk pedaal staat een R (rechts) of L (links). Let op: het linkerpedaal heeft linksdraad. Je draait het dus vast door het tegen de klok in te draaien, gezien vanaf de buitenkant. Rechts draai je met de klok mee vast. Doe een beetje vet op de schroefdraad, dan krijg je de pedalen later ook weer los, en draai ze stevig aan met een pedaalsleutel of inbussleutel.
Schoenplaatjes monteren
- Voor-achter: de pedaalas hoort ongeveer onder de bal van je voet te zitten, de dikke knobbel achter je grote teen. Voel waar die zit en zet een streepje op de zijkant van je schoen.
- Draaiing: volg de natuurlijke stand van je voet. Kijk hoe je voeten staan als je ontspannen op een tafel zit met je benen naar beneden; zo zet je ook de plaatjes.
- Aandraaien: draai de boutjes stevig vast en controleer ze na je eerste rit.
Hoe je de plaatjes samen met de rest van je fiets afstelt, lees je in racefiets afstellen.
Leren in- en uitklikken in zes stappen
- Zet de veerspanning laag. Op de meeste pedalen zit een schroefje waarmee je instelt hoe stevig je vastzit. Begin op de laagste stand.
- Oefen stilstaand. Zet je fiets op een fietstrainer, of ga in een deuropening staan zodat je je aan beide kanten kunt vasthouden. Klik in en uit, met allebei je voeten, tot het vanzelf gaat.
- Uitklikken = hiel naar buiten. Draai je hiel met een vlotte beweging naar buiten. Niet je voet omhoog trekken, dat werkt niet.
- Inklikken = punt erin, hiel omlaag. Zet de punt van het plaatje voor in het pedaal en druk je hiel omlaag tot je een klik hoort. Bij SPD-SL tik je het pedaal eerst met je teen even rechtop.
- Oefen buiten op een rustige plek, bijvoorbeeld een leeg parkeerterrein of een fietspad langs een grasveld. Rij rondjes, stop en start steeds opnieuw.
- Klik op tijd los. Maak een gewoonte van één vaste voet waarmee je uitklikt, en klik die al los voordat je stilstaat, bij elk stoplicht, kruispunt en elke bocht waar je misschien moet stoppen.
De klassieke valpartij met klikpedalen gebeurt niet in een bocht, maar bij stilstand: je stopt, vergeet uit te klikken en valt langzaam om. Bijna elke wielrenner heeft het een keer meegemaakt. Met de laatste stap voorkom je het meestal.
Veelgestelde vragen
Zijn klikpedalen gevaarlijk?
Na een paar ritten oefenen niet. In noodsituaties klik je met een draai van je hiel uit, en de veerspanning kun je zo laag zetten dat dat makkelijk gaat. De meeste valpartijen gebeuren in de eerste weken, bij stilstand.
Kun je met gewone schoenen op klikpedalen fietsen?
Op SPD-SL en Look Kéo nauwelijks, die pedalen zijn smal en glad. Er bestaan wel combipedalen met aan de ene kant een SPD-klik en aan de andere kant een gewoon plat pedaal.
Hoe vaak vervang je de plaatjes?
Kunststof plaatjes slijten van het lopen. Vervang ze als je merkt dat je losser in het pedaal zit, als ze lastiger in- of uitklikken, of als ze zichtbaar afgesleten zijn. Metalen SPD-plaatjes gaan veel langer mee.
